Đêm trắng và áp lực cấp cứu tại bệnh viện “nghìn tỷ” ở cửa ngõ TPHCM

23h, khu vực khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn (TPHCM) vẫn âm vang tiếng đọc y lệnh, tiếng bước chân vội vã bên giường bệnh.

Đủ mặt bệnh trong đêm

Trong ánh đèn trắng xóa chiếu rọi thẳng vào các băng ca đặt khắp phòng, xuất hiện bóng dáng một phụ nữ ngoài 50 tuổi mặc đồ ngủ, đi chân trần, ôm đứa trẻ hớt hải chạy vào.

“Bác sĩ ơi, cứu cháu tôi. Nó đang nằm tự nhiên co giật”, người phụ nữ la thất thanh. Nằm trong tay bà là bé trai khoảng 6 tháng tuổi mở to đôi mắt ướt, ngơ ngác nhìn những khuôn mặt lạ lẫm xung quanh. Chạy theo sau, còn có một người phụ nữ trẻ, mếu máo gọi “con ơi”.

Theo lời kể đứt quãng giữa những tiếng nấc của người mẹ, hai ngày trước, con chị được một cơ sở y tế chẩn đoán bị sốt siêu vi và cho về nhà theo dõi. Đêm trước ngày tái khám, bé đột nhiên cứng đờ người rồi lên cơn co giật bất thường, nên gia đình đưa vội vào bệnh viện.

“Cũng may bệnh viện ở gần nhà nên tôi mới kịp đưa cháu đi cấp cứu. Chứ nhà chỉ có phụ nữ mà lại là nửa đêm, tôi không biết phải tính sao nữa”, chị run rẩy. 

Sau khi được bác sĩ khẩn trương xử trí ban đầu, bé đã ổn định và được chuyển sang khu vực theo dõi sát. Ôm con trên tay, người mẹ vẫn nức nở, run lẩy bẩy. Chỉ đến khi được các y bác sĩ động viên và giải thích kỹ lưỡng rằng bé đã qua cơn nguy hiểm, người mẹ mới định thần bình tĩnh trở lại.

Tại khu lọc bệnh khoa Hồi sức cấp cứu, có một cặp vợ chồng già dìu nhau bước vào. Người chồng lớn tuổi một tay xách túi bệnh án cũ, một tay giữ chặt người vợ đang lảo đảo bên cạnh.

Lúc này, một nữ điều dưỡng nhanh chóng tiếp nhận, tiến hành đo huyết áp cho người phụ nữ. Kết quả báo huyết áp cao bất thường, bà được chuyển vào khu vực theo dõi và cho uống thuốc hạ huyết áp. 

“Trung bình mỗi ngày, chúng tôi cấp cứu hàng trăm ca. Ban đêm, bệnh nhân vào cấp cứu nhiều do tai nạn giao thông, chấn thương hoặc các trường hợp có biểu hiện cấp tính, quá sức chịu đựng.

Ca trực đêm của chúng tôi bắt đầu từ 17h đến 7h sáng hôm sau, với 3 bác sĩ và 6 điều dưỡng. Nếu hôm nào bệnh ít, ê-kíp có thể linh động thay nhau nghỉ ngắn để đảm bảo sức khỏe.

Nhưng khi có ca nặng hoặc quá nhiều trường hợp vào cấp cứu, mọi người sẽ phối hợp liên tục để theo dõi bệnh nhân”, BSCK1 Trương Thanh Tùng, Phó khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn chia sẻ với phóng viên, khi tay và mắt vẫn đảo liên tục vào hồ sơ bệnh án.

0h, xe cấp cứu đỗ xịch ngay trước khu vực vào cấp cứu. Một nhân viên y tế bước xuống, tay kéo theo chiếc băng ca có người đàn ông trẻ bê bết máu trên đầu. Đi cùng là một nhóm 5-6 người rớm nước mắt, nói không nên lời vì quá hoảng loạn.

“Cấp cứu, bác sĩ ơi, cấp cứu cho anh trai em bị va chạm mạnh với chiếc container…”, người nhà bệnh nhân giọng lạc đi vì hoảng loạn.

Ngay lập tức, bác sĩ Tùng cùng đồng nghiệp chạy ra đón lấy người bệnh. Họ nhanh tay kiểm tra dấu hiệu sinh tồn cho bệnh nhân.

Nhân viên y tế căng mình chăm sóc bệnh nhân cấp cứu (Ảnh: Trịnh Nguyễn).

Trước tính chất phức tạp của chấn thương, các bác sĩ đã thống nhất chuyển bệnh nhân lên tuyến trên. Rạng sáng ngày mới, xe cấp cứu lại tiếp tục xé gió, đưa người bệnh vào trung tâm TPHCM để tiếp tục điều trị chuyên sâu.

Áp lực đảm bảo “giờ vàng” nhưng bệnh nhân thích “tuyến trên”

Trao đổi với Dân trí, ThS.BSCK2 Nguyễn Đình Anh Giang, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn cho biết, sau thời điểm sáp nhập và tổ chức lại hệ thống y tế, lượng người bệnh đến cấp cứu tại đơn vị tăng rõ rệt. Năm 2024, bệnh viện tiếp nhận hơn 34.800 lượt cấp cứu, đến năm 2025 tăng lên hơn 44.400 lượt (tương đương 27%).

Điều này phản ánh đúng vai trò của bệnh viện cửa ngõ – là nơi tiếp nhận ban đầu các ca cấp cứu từ khu vực dân cư đông, khu công nghiệp và các trục giao thông lớn.

Theo bác sĩ Giang, hiện nay, các nhóm cấp cứu gây áp lực lớn nhất vẫn là tai nạn giao thông, chấn thương nặng, đột quỵ, nhồi máu cơ tim và các bệnh nền diễn tiến nặng. Riêng năm vừa qua, bệnh viện đã tiếp nhận hơn 8.200 ca tai nạn giao thông và chấn thương, chiếm gần 1/5 tổng số lượt cấp cứu. Điều này đòi hỏi kíp trực cấp cứu dù ngày hay đêm phải luôn trong trạng thái sẵn sàng cao độ.

Thách thức lớn nhất trong đảm bảo “giờ vàng” cấp cứu tại bệnh viện cửa ngõ là thời gian người bệnh vào viện. Thực tế, vẫn có không ít trường hợp đến muộn do chủ quan hoặc không nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm. Khi đó, dù ê-kíp y tế rất nỗ lực, hiệu quả điều trị cũng bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, vẫn còn một tỷ lệ nhất định các trường hợp có thể xử trí ở tuyến ban đầu nhưng người bệnh hoặc người nhà lựa chọn chuyển thẳng lên bệnh viện trung tâm thành phố. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tâm lý lo lắng, mong muốn được tiếp cận tuyến cao hơn sớm, đặc biệt vào ban đêm.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn, nếu bệnh nhân không được đưa vào cơ sở y tế gần nhất mà di chuyển xa xuống các bệnh viện trung tâm trong thành phố, nguy cơ sẽ tăng lên rất nhiều. 

“Khả năng đánh giá tình trạng ngoài hiện trường rất hạn chế, do thiếu trang thiết bị và phương tiện. Vì vậy, nguyên tắc an toàn nhất là đưa nạn nhân về bệnh viện gần nhất để được thăm khám, chụp chiếu, phân loại và xử trí ban đầu. Điều này giúp rút ngắn thời gian tiếp nhận, đồng thời tránh tình trạng bệnh nhân nguy kịch nhưng lại được đưa đến nơi đang quá tải, dẫn đến chậm trễ trong điều trị.

Trường hợp vượt quá khả năng điều trị, bệnh viện tuyến dưới vẫn có thể đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển và liên hệ với tuyến trên phù hợp”, bác sĩ BSCK1 Trương Thanh Tùng phân tích.

Lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn nhận định, hiện nay dù sự phối hợp giữa bệnh viện cửa ngõ và trạm y tế xã, phường khá chặt chẽ, nhưng trong cấp cứu – nhất là ban đêm – vai trò tiếp nhận nhanh của bệnh viện cửa ngõ rất quan trọng.

Sau sáp nhập, công tác cấp cứu nói chung có thuận lợi ở việc tập trung nguồn lực, tăng khả năng điều phối và hỗ trợ lẫn nhau giữa các đơn vị. Đặc biệt, từ tháng 4/2025, Đa khoa Khu vực Hóc Môn mới với tổng mức đầu tư gần 1.900 tỷ đồng từ ngân sách thành phố đã chính thức đi vào hoạt động, với mục tiêu hướng giảm tải cho các bệnh viện trung tâm, nâng cao năng lực khám chữa bệnh.

Vai trò tiếp nhận nhanh của bệnh viện cửa ngõ trong cấp cứu người dân rất quan trọng (Ảnh: Trịnh Nguyễn).

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, một số thông tin địa chỉ và điều phối cấp cứu ngoại viện còn cần thời gian để cập nhật đồng bộ; một số trường hợp còn khó khăn để tiếp cận đúng theo địa chỉ mới người bệnh cung cấp.

“Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở nhân lực cấp cứu, phương tiện vận chuyển và thông tin liên thông. Để hệ thống bệnh viện cửa ngõ phát huy đúng vai trò “chốt chặn” ban đầu, rất cần đầu tư đồng bộ về nhân lực, trang thiết bị và cơ chế phối hợp tuyến trên và tuyến dưới.

Đồng thời, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về cấp cứu sớm và phân tuyến hợp lý cũng rất quan trọng. Khi tuyến đầu mạnh lên, người bệnh sẽ được lợi nhiều nhất”, lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn nói.

“Vấn đề lớn nhất vẫn là con người”

TS.BS Cao Tấn Phước, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức – chốt chặn sức khỏe cho người dân cửa ngõ khu vực Thủ Đức, Bình Dương (cũ) và tỉnh Đồng Nai – chia sẻ, sau hơn 3 năm thi công, cơ sở mới của bệnh viện có tổng vốn đầu tư hơn 1.900 tỷ đồng chính thức đi vào hoạt động vào tháng 4/2025.

Sau thời điểm sắp xếp lại hệ thống y tế theo mô hình chính quyền 2 cấp, lượng bệnh nhân đến nơi này khám và điều trị nội trú tăng 20-30%. Số trường hợp vào cấp cứu cũng tăng hàng chục ca mỗi ngày.

Ông Phước phân tích, từ khi đơn vị có cơ sở vật chất khang trang, thiết bị điều trị hiện đại được đầu tư, làm chủ được hàng loạt kỹ thuật cao, số ca bệnh nặng về đây nhiều hơn, nhất là các mặt bệnh chấn thương, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não – đều là những trường hợp mang tính chất cấp cứu.

Đặc thù địa bàn dân cư tại khu vực bệnh viện đóng là nơi giao thoa rất nhiều nút giao thông, container và xe lớn rất nhiều. Nơi này cũng tập trung nhiều khu công nghiệp, nên chấn thương hoàn toàn khác với nội thành, khi rất nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng vỡ tạng, tổn thương não, phải kết hợp nhiều khoa để phẫu thuật.

Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức tăng mạnh bệnh nhân sau thời điểm sắp xếp, sáp nhập (Ảnh: Trịnh Nguyễn).

Việc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM đặt trạm vệ tinh ở Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức mang lại sự thuận lợi trong việc kết nối thông tin giữa ngoại viện và nội viện. Kết hợp với cơ sở vật chất đã được đầu tư, bác sĩ Phước cho rằng, vấn đề cần nhất tại bệnh viện cửa ngõ nơi ông quản lý là việc đầu tư, đào tạo nhân lực.

“Thiết bị mua được, nhà xây được, nhưng con người phải đào tạo, cần thời gian. Chúng tôi tự nhận thấy thiếu nhân lực chất lượng cao, thiếu người làm chủ thiết bị.

Dưới sự vào cuộc chỉ đạo của Sở Y tế TPHCM, 7 đơn vị đầu ngành – gồm Viện Tim, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, các Bệnh viện Mắt, Ung bướu, Bình Dân, Răng Hàm Mặt Trung ương, Trung tâm Cấp cứu 115 – đã cử chuyên gia về đào tạo, hỗ trợ, giúp chúng tôi có nguồn nhân lực tốt hơn để đáp ứng việc vận hành trang thiết bị”, bác sĩ Phước nói.

Bên cạnh đó, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức cũng nhận định, niềm tin của người dân là vấn đề rất quan trọng. Hiện tại, nhiều người dù bệnh nhẹ, bệnh mạn tính dùng thuốc thường quy vẫn mang tâm lý dè dặt với trạm y tế, thích lên viện lớn để an tâm.

“Người dân có quyền chọn nơi điều trị. Nếu tuyến cơ sở, trạm y tế mạnh, có đủ nhân lực, trang thiết bị và thuốc men thì sẽ giữ được lượng lớn bệnh mạn tính, bệnh nhẹ không cần lên tuyến trên. Nhưng hiện tại, hệ thống y tế cơ sở còn chưa đủ mạnh, dẫn đến niềm tin người dân còn thấp”, bác sĩ Cao Tấn Phước nêu.

Theo ông, điều quan trọng là phải xây dựng được quy trình phối hợp nội viện và với các bệnh viện đầu ngành thật tốt, để kích hoạt ê-kíp cấp cứu nhanh, phối hợp nhịp nhàng.

“Sau cùng, vấn đề lớn nhất vẫn là con người. Chúng tôi tiếp tục cử người đi học để làm chủ công nghệ. Dù máy móc tốt đến đâu cũng cần con người đủ khả năng vận hành và xử lý. Đó mới là yếu tố quyết định”, bác sĩ Cao Tấn Phước nhấn mạnh.

Nội dung: Diệu Linh – Hoàng Lê

Ảnh: Trịnh Nguyễn

(Còn nữa)