Làm sao ăn đủ 20 loại thực phẩm mỗi ngày?
Chia sẻ tại hội nghị cộng tác viên báo chí nhân Ngày Vi chất dinh dưỡng 1-2/6, do Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) tổ chức chiều 28/5, ThS.BS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng cho biết, ăn đủ, ăn đa dạng và phối hợp các nhóm thực phẩm là rất quan trọng để đảm bảo dinh dưỡng cân bằng, khoa học.
Theo chuyên gia này, không có một loại thực phẩm đơn lẻ nào cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho nhu cầu của cơ thể. Chế độ ăn uống đơn điệu, thiên lệch sẽ dẫn tới nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng các vitamin và khoáng chất.
ThS.BS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng (Ảnh: Hồng Hải).
Các vitamin, vi chất dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp cơ thể sản xuất các enzyme, hormone và các chất cần thiết cho sự tăng trưởng, phát triển bình thường của cơ thể; giúp tăng cường sức đề kháng, phát triển tầm vóc, trí tuệ và nâng cao sức khỏe toàn diện của mỗi người.
Vì thế, sự phối hợp đa dạng các nhóm thực phẩm giúp cơ thể được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết, đồng thời hỗ trợ quá trình hấp thu các vi chất.
Ông khuyến nghị, trong bữa ăn hằng ngày cần ăn đủ 4 nhóm thực phẩm gồm: bột đường (gạo, mì, ngô, khoai…); nhóm chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua, đậu đỗ…); nhóm chất béo (mỡ động vật, dầu thực vật); nhóm vitamin và khoáng chất (rau xanh và quả chín).
Cần đa dạng hóa bữa ăn hằng ngày, thường xuyên thay đổi món ăn, đa dạng thực phẩm.
Một món salat dễ làm đã có 5-7 loại thực phẩm khác nhau (Ảnh minh họa: Tú Anh).
“Mỗi ngày nên có ít nhất 15-20 loại thực phẩm khác nhau. Nhiều người nghe số lượng này thấy khó, nhưng thực ra lại rất đơn giản.
Ví như món thịt bò xào với rau giá, mướp, thêm hành lá, tỏi, hạt tiêu, mắm… đã có 5-6 loại thực phẩm; hay như trong bát phở ngoài tinh bột còn có thịt, chanh, hành, ăn cùng nhiều loại rau sống; trái cây tráng miệng, thay vì ăn một loại, có thể bổ một quả ổi, vài quả vải, mận, mỗi thứ một chút sẽ đa dạng thực phẩm”, BS Sơn nói.
Ngoài ra, hãy tô điểm cho bữa ăn gia đình bằng nhiều loại rau quả màu sắc, bởi mỗi loại rau củ lại chứa các chất dinh dưỡng và những dưỡng chất thực vật đặc trưng.
“Rau, củ và quả chín là nguồn cung cấp vitamin C, betacaroten (tiền vitamin A), kali, chất xơ và các chất chống oxy hóa tự nhiên, góp phần duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh và hỗ trợ phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm”, BS Sơn cho biết.
Như rau lá màu xanh đậm (rau cải, rau muống, súp lơ xanh…) giàu folate (vitamin B9), vitamin C, vitamin K, sắt, canxi, magiê và kali…; rau, quả màu đỏ, tím… (cà chua, củ cải đỏ, bắp cải tím, củ dền, thanh long đỏ…) nhiều chất khoáng như phốt pho, canxi, sắt, kali, magiê… và lycopene, anthocyanin có hoạt tính sinh học tốt cho tim mạch, kháng viêm và chống ung thư.
Các loại rau, quả màu vàng, cam (cà rốt, cà chua, bí đỏ, đu đủ, xoài…) giàu Beta-caroten (tiền vitamin A) giúp tăng cường thị lực, bảo vệ da, hỗ trợ hệ miễn dịch…
Người trưởng thành cần đạt mức tối thiểu 400g rau, quả mỗi ngày để cung cấp đủ các vi chất dinh dưỡng, chất xơ, dưỡng chất thực vật cho cơ thể.
Vì sao trẻ cần uống vitamin A liều cao?
PGS.TS Trương Tuyết Mai cho biết, vitamin A rất quan trọng với trẻ nhỏ. (Ảnh: Phương Phương).
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết, trong số các vi chất dinh dưỡng thiết yếu, vitamin A có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng, thị giác, bảo vệ toàn vẹn biểu mô và tăng cường miễn dịch của trẻ.
Theo khuyến cáo chuyên môn, việc bổ sung vitamin A là rất cần thiết đối với sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là với trẻ em 6-60 tháng tuổi (đây là nhóm tuổi có nguy cơ cao thiếu vitamin A).
Ở nhóm trẻ này, trong giai đoạn phát triển, qua phân tích thực phẩm về hàm lượng vi chất dinh dưỡng, không chỉ thiếu vitamin A mà còn thiếu các vi chất khác như sắt, kẽm. Vì thế, chế độ ăn dù đa dạng nhưng vẫn không đủ nhu cầu vitamin A ở trẻ nhỏ.
Tại Việt Nam, theo kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng năm 2020 của Viện Dinh dưỡng, tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ 6–59 tháng tuổi là 8,9%, trong đó tỷ lệ thiếu vitamin A ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc lên tới 13,4%; tỷ lệ vitamin A trong sữa mẹ thấp ở bà mẹ cho con bú là 16,7%.
Chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ em được tổ chức định kỳ hằng năm là một giải pháp can thiệp quan trọng nhằm phòng chống thiếu vitamin A, góp phần bảo vệ thị lực, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ em.
Năm nay Viện Dinh dưỡng đã ban hành Quyết định số 449/QĐ-VDD ngày 4/5 về việc phân bổ số lượng thuốc vitamin cho các tỉnh/thành phố để phục vụ Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026.
Theo đó, trong chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026, Viện Dinh dưỡng đã cấp phát cho các tỉnh, thành phố trên toàn quốc hơn 2,9 triệu viên nang vitamin A loại 200.000 IU.
Đối tượng được bổ sung viên nang vitamin A trong chiến dịch gồm trẻ em từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi và các đối tượng có nguy cơ cao thiếu vitamin A như người mắc bệnh sởi, trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp tính hoặc tiêu chảy kéo dài.
Chỉ tiêu đặt ra là tối thiểu 98% trẻ trong diện được uống vitamin A nhằm bảo đảm tất cả trẻ trong độ tuổi được tiếp cận đầy đủ với hoạt động can thiệp dinh dưỡng quan trọng này.
