Collagen là loại protein chiếm tỷ lệ lớn trong da, xương, gân, sụn và các mô liên kết. Riêng với làn da, collagen đóng vai trò như một “bộ khung” nâng đỡ, giúp da duy trì độ săn chắc, đàn hồi và hạn chế tình trạng chảy xệ.
Theo thời gian, khả năng sản xuất collagen tự nhiên của cơ thể giảm dần. Bên cạnh tuổi tác, nhiều yếu tố khác như ánh nắng mặt trời, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và chế độ ăn thiếu cân bằng cũng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa da.
Những năm gần đây, các sản phẩm bổ sung collagen ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của collagen không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ.
Một phân tích gộp công bố trên tạp chí Nutrients năm 2023, tổng hợp dữ liệu từ 26 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với 1.721 người tham gia, cho thấy collagen thủy phân có thể giúp cải thiện độ ẩm và độ đàn hồi của da so với giả dược.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng hiệu quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, bao gồm tuổi tác, chế độ dinh dưỡng và lối sống của từng người.
Nền tảng của làn da khỏe bắt đầu từ dinh dưỡng
Cơ thể con người có thể tự tổng hợp collagen từ các axit amin, thành phần được tạo ra khi protein trong thực phẩm được tiêu hóa và hấp thu.
Vì vậy, chế độ ăn đủ protein đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho quá trình này. Các nguồn protein chất lượng gồm thịt nạc, cá, trứng, sữa, các loại đậu, đậu phụ, hạt và một số sản phẩm từ ngũ cốc.
Với người trưởng thành, duy trì lượng protein phù hợp trong khẩu phần hằng ngày không chỉ giúp bảo vệ khối cơ và mô liên kết mà còn hỗ trợ quá trình tái tạo da, trong đó có việc hình thành collagen.
Chế độ ăn đủ protein giúp hỗ trợ quá trình tái tạo da và hình thành collagen (Ảnh: Getty).
Bên cạnh protein, vitamin C cũng giữ vai trò thiết yếu trong quá trình hình thành collagen. Những nguồn vitamin C dễ tìm gồm trái cây họ cam quýt, ổi, dâu tây, kiwi, ớt chuông, bông cải xanh và các loại rau lá xanh.
Theo một tổng quan đăng trên American Journal of Clinical Nutrition, vitamin C là một trong những yếu tố quan trọng giúp cơ thể tổng hợp và ổn định cấu trúc collagen.
Khi được bổ sung đều đặn qua bữa ăn, các thực phẩm giàu vitamin C không chỉ hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen mà còn cung cấp nhiều vi chất có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Ngược lại, tình trạng thiếu dinh dưỡng kéo dài có thể khiến làn da trở nên khô ráp, kém sắc, dễ tổn thương và chậm phục hồi hơn. Do đó, ăn uống đa dạng, uống đủ nước và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn vẫn là nền tảng quan trọng để duy trì làn da khỏe mạnh.
Lối sống ảnh hưởng lớn đến sức khỏe làn da
Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời là một trong những tác nhân hàng đầu gây suy giảm collagen và thúc đẩy quá trình lão hóa da. Khi tiếp xúc nắng quá mức, da dễ xuất hiện nếp nhăn, sạm màu, giảm độ đàn hồi và nhanh xuống cấp hơn.
Vì vậy, chống nắng cần được xem là thói quen chăm sóc da hằng ngày. Người dân nên sử dụng kem chống nắng phù hợp, che chắn khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng trong thời điểm tia cực tím ở mức cao, đồng thời kết hợp đội mũ, đeo kính râm và mặc áo chống nắng.
Bên cạnh ánh nắng, hút thuốc lá cũng là yếu tố bất lợi đối với làn da. Các chất độc hại trong khói thuốc có thể làm giảm tuần hoàn máu, hạn chế khả năng cung cấp oxy và dưỡng chất cho da.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận người hút thuốc có nguy cơ xuất hiện nếp nhăn và các dấu hiệu lão hóa sớm cao hơn so với người không hút thuốc.
Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và ít vận động cũng khiến làn da dễ xuống sắc. Khi ngủ, cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo các mô. Nếu thường xuyên ngủ muộn, ngủ ít hoặc chất lượng giấc ngủ kém, quá trình phục hồi tự nhiên của da có thể bị ảnh hưởng.
Tia cực tím, thuốc lá, thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài có thể khiến làn da nhanh lão hóa (Ảnh: Getty).
Do đó, kiểm soát căng thẳng, duy trì vận động hợp lý, ngủ đủ giấc và tránh các thói quen gây hại là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ làn da theo thời gian. Những thói quen này không chỉ liên quan đến collagen mà còn tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể.
Thực phẩm chức năng bổ sung collagen có thể phù hợp với một số người, nhất là khi chế độ ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu hoặc được chuyên gia tư vấn sử dụng. Tuy nhiên, người dùng không nên xem đây là giải pháp duy nhất để có làn da khỏe đẹp.
Collagen dạng uống hay các chế phẩm hỗ trợ khác chỉ nên được coi là công cụ bổ trợ.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy collagen có thể giúp cải thiện một số chỉ số về độ ẩm và độ đàn hồi của da nhưng hiệu quả thường ở mức vừa phải và không thể bù đắp cho những tác động tiêu cực từ chế độ ăn thiếu cân bằng, hút thuốc, thiếu ngủ hay tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời.