Những “kế sách” để thuốc y học cổ truyền thoát con số 5% ở tổng chi BHYT

Tại hội nghị nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) lĩnh vực y, dược cổ truyền mới đây, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, năm 2025 tỷ lệ khám chữa bệnh y học cổ truyền đạt khoảng 3,3% tổng số lượt khám chữa bệnh, tương đương khoảng 7 triệu lượt khám.

Dù chính sách BHYT đối với lĩnh vực y, dược cổ truyền đã từng bước được hoàn thiện và có nhiều sự hỗ trợ, nhưng tổng chi trả BHYT dành cho y học cổ truyền hiện chỉ chiếm hơn 5,4% tổng chi phí khám chữa bệnh BHYT.

Trước quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước về việc phát huy giá trị của y học cổ truyền trên cơ sở kết hợp hài hòa với y học hiện đại, bài toán đặt ra là làm sao để bộ phận quan trọng của nền y học Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm lực vốn có của mình.

Phóng viên Dân trí có cuộc trò chuyện với BS CKII Đỗ Tân Khoa, Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM để đi tìm câu trả lời cho vấn đề trên.

Thưa bác sĩ, vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra yêu cầu phải phát triển y học cổ truyền trong tổng thể chiến lược phát triển của đất nước giai đoạn mới; phát triển một hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia. Trong đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, chìa khóa để đưa y học cổ truyền về gần dân là việc tích hợp các dịch vụ kỹ thuật, bài thuốc cổ truyền chính thống vào các danh mục chi trả toàn diện của BHYT quốc gia.

Ông đánh giá như thế nào về tiềm năng phát triển của y học cổ truyền Việt Nam hiện nay?

– Định hướng xây dựng nền y học Việt Nam đã được xác định rất rõ từ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là kết hợp hài hòa giữa y học cổ truyền và y học hiện đại để xây dựng một nền y học khoa học, dân tộc và đại chúng. Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhất quán với tư tưởng này.

Hiện nay, y học cổ truyền đang có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển. Cả nước có hơn 12 trường đại học đào tạo chuyên ngành y học cổ truyền, cùng nhiều hệ thống đào tạo bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng chuyên ngành. Bên cạnh đó, nhiều cán bộ y tế còn được đào tạo, học tập kinh nghiệm tại Trung Quốc, Hàn Quốc và các quốc gia có nền y học cổ truyền phát triển.

Về cơ sở vật chất, hạ tầng và hệ thống khám chữa bệnh y học cổ truyền đã hiện diện ở cả 3 tuyến: tuyến y tế cơ sở, tuyến bệnh viện đa khoa và tuyến bệnh viện chuyên khoa y học cổ truyền. Đây là nền tảng rất quan trọng để người dân tiếp cận dịch vụ y học cổ truyền thuận lợi hơn.

Ngoài ra, Việt Nam là một trong số ít quốc gia đưa nhiều kỹ thuật y học cổ truyền vào danh mục được BHYT chi trả. Đây là động lực lớn để thúc đẩy phát triển ngành trong thời gian tới.

Tuy nhiên, thống kê đã chỉ ra, tỷ trọng chi trả BHYT cho y học cổ truyền trong tổng chi BHYT hiện nay vẫn còn khá thấp, dù có nhiều sự hỗ trợ từ chính sách. Điều này có phản ánh việc người dân vẫn còn những bất tiện và chưa đủ niềm tin để lựa chọn điều trị bằng y học cổ truyền?

– Đây là nhận định phù hợp với thực tế. Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng tỷ trọng chi trả BHYT dành cho y học cổ truyền hiện chỉ chiếm 5-6% tổng chi BHYT chung. Đây là con số còn khá khiêm tốn.

Trong định hướng đến năm 2030 và các năm tiếp theo, ngành y tế đặt mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 10%, và tiến tới 20%. Để đạt được mục tiêu đó, trước hết cần giúp người dân tiếp cận y học cổ truyền dễ dàng hơn ngay từ tuyến cơ sở. Khi hệ thống y tế cơ sở được củng cố đầy đủ về nhân lực, thuốc và trang thiết bị, người dân có thể sử dụng các dịch vụ y học cổ truyền thuận tiện hơn.

Song song đó, cần tiếp tục đầu tư cho cơ sở vật chất, phát triển kỹ thuật chuyên môn và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân.

Theo ông, cần có những cơ chế đột phá nào để người dân tiếp cận y học cổ truyền thuận lợi hơn?

– Tôi cho rằng cần nghiên cứu cơ chế cho phép người dân được chủ động lựa chọn điều trị bằng y học cổ truyền đối với một số nhóm bệnh phù hợp, mà không nhất thiết phải trải qua nhiều thủ tục chuyển tuyến như hiện nay.

Khi người dân có quyền lựa chọn một cách minh bạch và thuận lợi hơn, các cơ sở y học cổ truyền cũng buộc phải nâng cao chất lượng chuyên môn, cơ sở vật chất và chất lượng phục vụ để thu hút người bệnh. Đây sẽ là động lực giúp hệ thống phát triển bền vững.

Song song đó, Đông – Tây y kết hợp chính là hướng đi phù hợp của nền y học Việt Nam hiện nay. Khi người bệnh đến khám, bác sĩ sẽ vừa sử dụng các phương pháp chẩn đoán của y học cổ truyền như “vọng – văn – vấn – thiết” (nhìn – nghe – hỏi – bắt mạch), vừa kết hợp các kỹ thuật của y học hiện đại cùng các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh để đưa ra chẩn đoán toàn diện nhất.

Từ đó, bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh. Việc kết hợp này không phải là hai hệ thống tách rời mà là sự bổ sung cho nhau, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.

Bên cạnh đó, y học cổ truyền cũng cần tiếp tục tăng cường tính khoa học thông qua nghiên cứu lâm sàng, chứng minh hiệu quả của các phương pháp điều trị như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt hay các bài thuốc cổ truyền bằng các số liệu và bằng chứng khoa học cụ thể.

Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM đang triển khai việc kết hợp Đông – Tây y để chăm sóc sức khỏe người dân như thế nào?

– Chúng tôi triển khai đồng bộ từ khâu khám bệnh, chẩn đoán đến điều trị. Hiện tại, bệnh viện đã xây dựng 167 phác đồ điều trị cho nhiều nhóm bệnh khác nhau, trong đó đều có sự kết hợp giữa y học cổ truyền và hiện đại. Chúng tôi cũng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào điều trị và thường xuyên cập nhật các hướng dẫn chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, ông thấy AI có thể hỗ trợ gì cho y học cổ truyền?

– Y học cổ truyền Việt Nam và thế giới đang sở hữu một kho tàng tri thức rất lớn. Việc số hóa dữ liệu là yêu cầu tất yếu để bảo tồn, khai thác và phát huy hiệu quả nguồn tài nguyên này.

AI có thể hỗ trợ bác sĩ trong việc tra cứu dữ liệu, hỗ trợ chẩn đoán, điều trị, theo dõi người bệnh và xây dựng các phương án chăm sóc sức khỏe phù hợp hơn. AI sẽ giúp bác sĩ làm việc hiệu quả hơn, nhanh hơn và toàn diện hơn. Nhưng có thể khẳng định, “trợ lý AI” không thể thay thế vai trò của người thầy thuốc trong công tác khám chữa bệnh.

Y học cổ truyền hướng đến điều trị cá thể hóa cho từng người bệnh. Và bác sĩ sẽ là người quyết định trong việc thăm khám, đánh giá, đưa ra phác đồ điều trị cuối cùng.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!