Góp ý sửa đổi về Luật Đất đai, ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – cho rằng nên cho phép người sử dụng đất có thời hạn được đề xuất gia hạn, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất một cách linh hoạt theo nhu cầu đầu tư, sản xuất, kinh doanh.
Lý do là theo quy định hiện hành, người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn sử dụng đất phải nộp hồ sơ đề nghị gia hạn chậm nhất là 6 tháng trước khi hết thời hạn sử dụng đất. Quá thời hạn phải nộp hồ sơ đề nghị gia hạn mà người sử dụng đất không nộp hồ sơ đề nghị gia hạn thì không được gia hạn sử dụng đất, trừ trường hợp bất khả kháng.
Khu đất mặt tiền đường Lê Duẩn, TPHCM (Ảnh: DT).
Ông Châu nhận thấy quy định này không hợp tình, hợp lý và chưa tính đến trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu hợp tác kinh doanh với đối tác hoặc mở rộng sản xuất kinh doanh nên có nhu cầu gia hạn, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất.
Bên cạnh đó, ông cũng chỉ ra trong nhiều trường hợp xử lý các dự án bất động sản là tài sản thế chấp xử lý nợ xấu tồn đọng kéo dài tại Công ty quản lý tài sản VAMC thông qua đấu giá tài sản thì việc xác định giá khởi điểm đấu giá với thời hạn sử dụng đất còn lại không nhiều, dẫn đến giá khởi điểm đấu giá bị thấp, vừa gây thiệt hại cho nguồn thu ngân sách nhà nước, vừa thiệt thòi cho nhà đầu tư trúng đấu giá.
Vì vậy, ông đề xuất việc gia hạn sử dụng đất được thực hiện trong năm cuối của thời hạn sử dụng đất, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 1 Điều 172 Luật Đất đai 2024 hoặc trường hợp người sử dụng đất đề xuất gia hạn, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất theo nhu cầu đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn sử dụng đất phải nộp hồ sơ đề nghị gia hạn. Trường hợp không được gia hạn sử dụng đất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện thu hồi đất theo quy định của Luật này.
Một đề xuất khác của HoREA là bổ sung quy định về “đất ở sử dụng có thời hạn” vào Luật Đất đai 2024, bên cạnh loại hình “đất ở sử dụng ổn định lâu dài” đang được quy định hiện nay.
Theo Hiệp hội, đề xuất này nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Nhà ở 2023. Bởi luật hiện hành đã cho phép mua bán nhà ở có thời hạn, trong đó người mua chỉ sở hữu căn nhà trong thời gian thỏa thuận và khi hết thời hạn phải hoàn trả lại cho bên bán. Tuy nhiên, Luật Đất đai lại chưa có quy định tương ứng về loại hình đất ở sử dụng có thời hạn.
Để minh họa, đại diện Hiệp hội dẫn kinh nghiệm của Singapore, nơi phần lớn quỹ đất thuộc sở hữu Nhà nước và nhiều dự án nhà ở được bán với thời hạn sở hữu tối đa 99 năm. Theo HoREA, mô hình này giúp Nhà nước thuận lợi hơn trong công tác chỉnh trang và tái phát triển đô thị khi hết thời hạn sử dụng.
Ông Châu cho rằng việc bổ sung quy định này để tăng tính linh hoạt cho Nhà nước trong việc sử dụng hiệu quả quỹ đất công do Nhà nước quản lý và để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Nhà ở 2023 về trường hợp “mua bán nhà ở có thời hạn”.