Hơn 1 tuần sau khi xuất viện, anh H.C.T. (23 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Nai) trở lại khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM. Nhẹ nhàng đỡ chồng ngồi xuống chiếc giường đặt ở hành lang khoa, chị L.T.H. (23 tuổi) tranh thủ đến quầy làm thủ tục tái khám cho anh.
Hôm nay, bệnh nhân được sinh thiết cơ tim, để kịp thời phát hiện và can thiệp tình trạng thải ghép, trước khi xuất hiện triệu chứng.
Người vợ làm thủ tục tái khám cho chồng – trước đó đã được ghép tim – sau hơn 1 tuần xuất viện (Ảnh: Hoàng Lê).
Cảm xúc ngổn ngang giữa lằn ranh sinh – tử
Nhìn chồng dù chưa khỏe mạnh hoàn toàn nhưng đã có thể ngồi vững vàng, giao tiếp tốt với các y bác sĩ, chị H. ngậm ngùi. Mấy tháng ngắn ngủi vừa qua với người vợ giống như một giấc mơ, khi chồng từ chỗ đang bình thường bỗng đột ngột nguy kịch.
Và đến lúc tưởng chừng cận kề cửa tử, anh lại vượt qua số phận trở về với cuộc đời một cách thần kỳ, sau ca mổ định mệnh. Đó cũng là ca ghép tim thứ 10 tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM.
Tháng 11/2025, anh T. xuất hiện các triệu chứng đau ngực ngắt quãng. Vì thường xuyên đá bóng lại còn quá trẻ, nên mỗi lần thấy mệt, anh chỉ nghĩ do mình vận động nhiều. Gia đình không ai có tiền sử bệnh tim, nên chàng trai càng chủ quan.
Nhưng các cơn đau xuất hiện ngày càng nhiều hơn. Cảm giác tức ngực và khó thở nặng nề buộc bệnh nhân phải đi khám. Thời điểm nghe bác sĩ thông báo nam thanh niên mắc căn bệnh suy tim giai đoạn nặng, cả gia đình bàng hoàng.
Những ngày sau đó, vợ chồng anh T. lần lượt đến 2 bệnh viện tuyến trên của TPHCM tìm cơ hội chữa trị. Nhưng dù uống thuốc lẫn nằm viện nội trú, tình trạng của bệnh nhân không cải thiện nhiều.
Khi sức khỏe ngày càng suy kiệt, gia đình đưa bệnh nhân đến Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM tìm kiếm cơ hội sống.
Anh T. trải qua những ngày cầm cự sinh mạng, sau khi phát hiện suy tim giai đoạn cuối (Ảnh: Hoàng Lê).
Tại đây, bệnh nhân đã trong tình trạng suy tim tiến triển nặng, phải sử dụng thuốc vận mạch liên tục và được đưa vào danh sách chờ ghép tim khẩn cấp của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người.
Thậm chí, vào đầu tháng 5, anh T. rơi vào suy tim tối cấp, biến chứng ngưng tim. Các bác sĩ phải triển khai ECMO để duy trì tuần hoàn và sự sống tạm thời cho bệnh nhân. Thời điểm này, ghép tim là cứu cánh duy nhất cho chàng trai trẻ.
“Khoảng thời gian ấy em rất đau lòng. Vợ chồng mới cưới chưa lâu, con còn rất nhỏ thì anh đột ngột phát bệnh tim giai đoạn cuối. Lỡ anh có mệnh hệ gì, không biết em phải sống như thế nào…”, chị H. nhớ lại.
Khi tương lai ngày càng trở nên mịt mù, gia đình anh T. bất ngờ nhận được cuộc gọi từ bệnh viện, thông báo đã có nguồn tim hiến phù hợp. Đó là quả tim của một bệnh nhân gặp tai nạn ở tỉnh Quảng Ninh, cách TPHCM hơn 1.700km.
Cuộc gọi vừa dứt, chị H. rơi vào cảm xúc ngổn ngang khó tả. Chị vui vì chồng có thêm cơ hội được cứu sống, nhưng cũng chạnh buồn vì để có quả tim hiến, đồng nghĩa một người khác đã không còn trên cõi đời.
Trong lúc hy vọng sống sắp đến bờ vực thẳm, anh T. nhận tin có quả tim hiến phù hợp (Ảnh: Hoàng Lê).
Số phận không cho họ thời gian để nghĩ ngợi lâu. Chị H. cùng gia đình phải tức tốc phối hợp với các y bác sĩ làm mọi thủ tục cần thiết, song song với quá trình quả tim được khẩn trương vận chuyển từ Bắc vào Nam, đảm bảo ghép vào lồng ngực bệnh nhân một cách an toàn, trọn vẹn nhất.
“Lúc biết người hiến tạng ở tận Quảng Ninh, em cũng rất lo vì quãng đường vận chuyển quá xa. Chỉ hy vọng mọi việc thuận lợi, quả tim đủ duyên với chồng mình.
Trước ca mổ, bác sĩ đã giải thích rất rõ những nguy cơ và rủi ro có thể xảy ra. Nhưng đã có cơ hội, gia đình phải cố gắng hết sức. Dù chỉ còn một chút hy vọng thôi, em cũng muốn nắm lấy”, người vợ tâm sự.
Hành trình vận chuyển tạng là cuộc chạy đua tính từng phút với sự phối hợp khẩn trương giữa nhiều đơn vị. Tim hiến được đưa vào Nam bằng đường hàng không trong 2 giờ, sau đó tiếp tục được lực lượng cảnh sát giao thông hỗ trợ mở đường, để nhanh chóng chuyển từ sân bay Tân Sơn Nhất về bệnh viện chỉ trong 9 phút 34 giây.
Quả tim từ phía Bắc về tới sân bay Tân Sơn Nhất và được các bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM tiếp nhận (Ảnh: BV).
“Lúc mới mở mắt ra, tôi không tin mình đã sống…”
Thời điểm chồng được đẩy vào phòng mổ, lồng ngực chị H. như bị bóp nghẹt trong sự lo lắng tột cùng. Ngồi bên ngoài hành lang, chị chỉ biết lẩm bẩm cầu nguyện, mong người đầu ấp tay gối đủ nghị lực sống để vượt qua tử thần, trở về với mình.
Và ước mơ ấy đã được các y bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – với GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện là Trưởng ê-kíp ghép tim – biến thành sự thật.
Chỉ khoảng 50 phút sau khi bắt đầu cuộc mổ, trái tim bắt đầu đập trở lại trong lồng ngực người bệnh. 22h, chị H. vỡ òa khi bác sĩ thông báo ca ghép đã thành công.
Khoảng thời gian sau đó, người vợ lại hồi hộp nhìn chồng mỗi ngày được chăm sóc tích cực trong phòng cách ly.
“Anh ấy hồi phục rất nhanh. Em nghe bác sĩ nói, thông thường những ca ghép tim như vậy có thể phải nằm hồi sức vài tuần mới chuyển lên khoa điều trị. Nhưng chồng em chỉ nằm hồi sức khoảng một tuần là được chuyển lên khoa.
Nhiều bệnh nhân khác cũng phải mất nhiều ngày mới được xuất viện, còn chồng em được về nhà rất sớm. Em nghĩ ngoài sự chăm sóc tận tình của bác sĩ, còn nhờ nghị lực sống của anh rất lớn…”, chị H. xúc động chia sẻ.
Bệnh nhân hồi phục nhanh chóng sau ca ghép tim (Ảnh: Hoàng Lê).
Theo người vợ, dù ca ghép tim đã thuận lợi bước đầu, chồng chị vẫn được theo dõi rất sát tình hình, phải tái khám định kỳ theo lịch hẹn. Nếu có chảy máu hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, phải liên hệ bác sĩ hoặc nhập viện ngay.
“Tụi em chưa quyết định gì cho tương lai cả, trước mắt vẫn tập trung để anh ổn định sức khỏe hoàn toàn. Nếu có điều kiện, gia đình em mong muốn sau này được đến thăm trực tiếp, đốt nén nhang tri ân người đã trao tặng quả tim.
Còn với bệnh viện, em không biết nói gì hơn ngoài hai chữ “cảm ơn”. Em vô cùng trân quý các bác sĩ đã hết lòng cứu chữa, làm mọi cách để giành giật sự sống cho anh T.. Thật sự, giờ em chỉ biết nói như vậy…”, chị H. nghẹn ngào.
Nhận thuốc chống thải ghép từ tay vợ, anh T. từ tốn uống từng viên một. Nam bệnh nhân chưa nói được nhiều, chỉ thỉnh thoảng nhìn vợ chia sẻ, rồi gật đầu biểu thị đồng ý. Mãi một lúc sau khi nghe nhắc đến người hiến, chàng trai trẻ mới thốt lên tiếng được, tiếng mất:
“Lúc mới mở mắt ra, thấy nằm giữa phòng hồi sức, tôi không tin mình đã sống. Cảm giác như một phép màu. Xin cảm ơn các bác sĩ, xin tạ ơn nghĩa cử của người hiến và gia đình…”.
Bác sĩ kiểm tra sức khỏe cho chàng trai nhận quả tim hiến xuyên Việt, trong ngày tái khám (Ảnh: Hoàng Lê).
Bác sĩ Phạm Ngọc Đan, khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, khó khăn lớn nhất trong giai đoạn đầu sau ghép tim là việc tuân thủ điều trị.
Bệnh nhân cần sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch, nhằm ngăn cơ thể đào thải tim ghép, song song với việc điều trị dự phòng bằng thuốc kháng nấm, kháng virus và kháng ký sinh trùng để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng. Chính vì vậy, ở thời điểm này, người nhận tim thường được chăm sóc trong môi trường cách ly để giảm tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn.
Về cơ bản, việc theo dõi và chăm sóc giữa người lớn và trẻ em không có nhiều khác biệt. Tuy nhiên, ở bệnh nhi cần tính toán liều thuốc theo cân nặng và theo dõi sát quá trình phát triển của trẻ, cũng như quan tâm đến chế độ dinh dưỡng, tâm lý, sự phát triển thể chất và việc học tập, định hướng tương lai.
Mục tiêu điều trị cuối cùng là giúp bệnh nhân xây dựng lối sống lành mạnh, để duy trì tốt chức năng của tim ghép trong thời gian dài.
Sau ghép tim, bệnh nhân sẽ được theo dõi và chăm sóc kỹ trong phòng cách ly (Ảnh: Hoàng Lê).
“Trong quá trình tư vấn và đồng hành cùng gia đình, bác sĩ sẽ tìm ra thời điểm sử dụng thuốc phù hợp nhất cho từng bệnh nhân. Đến nay, qua theo dõi hơn 10 trường hợp ghép tim, chúng tôi thấy họ đều tuân thủ điều trị khá tốt.
Bên cạnh đó, bệnh nhân và gia đình cũng được hướng dẫn các vấn đề cần lưu ý sau khi xuất viện, đồng thời được kết nối thường xuyên với đội ngũ y tế thông qua điện thoại hoặc các ứng dụng liên lạc trực tuyến, để được hỗ trợ kịp thời khi có bất kỳ vấn đề nào phát sinh”, bác sĩ Phạm Ngọc Đan nói.