Cuộc gọi rác vẫn đang “bủa vây” người dùng (Ảnh minh hoạ: TA).
Rộ cuộc gọi rác mời chào gói vay
Tết vốn là thời điểm bận rộn, nhưng đây cũng là “mùa làm ăn” của các đối tượng sử dụng sim rác. Phản ánh tới phóng viên, anh Nguyễn Quỳnh (kỹ sư IT tại Hà Nội) cho biết: “Những ngày gần đây, tôi liên tục nhận được các số lạ gọi mời chào “gói vay ưu đãi tiêu Tết” hoặc nhận thẻ tín dụng hạn mức cao.
Dù đã chặn rất nhiều số, nhưng các đối tượng liên tục thay đổi đầu số mới. Điều này không chỉ gây phiền nhiễu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống khi tôi liên tục phải dừng công việc để kiểm tra số điện thoại vì sợ bỏ lỡ cuộc gọi từ khách hàng”.
Cùng chung tình trạng, chị Nguyễn Hoà (Thanh Xuân, Hà Nội) bức xúc: “Tôi làm nghề kinh doanh và không thể không nghe máy khi có số lạ gọi đến vì sợ đó là khách mua hàng.
Thế nhưng, có tới hơn nửa cuộc gọi là giới thiệu gói vay tài chính, mời chào tham gia chứng khoán. Do dịp cận Tết nhu cầu mua hàng tăng cao và phải liên lạc với khách hàng nhiều, tôi cảm thấy rất mệt mỏi khi nhận những cuộc gọi rác kiểu này”.
Đáng chú ý, các đối tượng gọi đến biết rõ tên tuổi người dùng, thậm chí cả địa chỉ nơi ở hay công việc. Điều này làm tăng thêm nỗi lo về việc dữ liệu thông tin cá nhân đang bị lộ.
Dù các nhà mạng đã có nhiều nỗ lực lọc chặn, nhưng “cuộc chiến” với sim rác vẫn vô cùng cam go, một phần do những lỗ hổng trong việc quản lý thông tin thuê bao chính chủ.
Thuê bao di động phải xác thực sinh trắc học
Trước những thực trạng đang diễn ra, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành dự thảo Thông tư hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao đối với số điện thoại di động mặt đất. Mục đích nhằm siết chặt quản lý thông tin thuê bao.
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là yêu cầu các chủ thuê bao di động phải thực hiện xác thực sinh trắc học.
Theo nội dung từ dự thảo, việc phát triển thuê bao sẽ không còn dễ dàng như trước.
Cụ thể, khi đăng ký mới hoặc thay đổi thông tin thuê bao, thay đổi thiết bị đầu cuối (điện thoại) người dùng bắt buộc phải thực hiện xác thực sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay) khớp với dữ liệu trong căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc qua ứng dụng VNeID.
Quy định này nhằm đảm bảo nguyên tắc: Người sử dụng sim phải chính là người đứng tên trên giấy tờ. Đây được xem là biện pháp quan trọng nhằm ngăn tình trạng sim rác, sim “ảo” đang trôi nổi trên thị trường.
Bên cạnh đó, việc xác thực sinh trắc học sẽ ngăn chặn triệt để tình trạng sử dụng giấy tờ giả hoặc dùng giấy tờ của người này để đăng ký cho người khác mà không có sự đồng ý.
Đặc biệt, quy định mới cũng nhấn mạnh vai trò của các nhà mạng trong việc chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin thuê bao.
Nếu phát hiện thuê bao không chính chủ hoặc thông tin sinh trắc học không trùng khớp, nhà mạng có quyền và nghĩa vụ đình chỉ dịch vụ. Điều này tạo ra một cơ chế giám sát chặt chẽ từ khâu đăng ký đến khâu sử dụng.
Hàng rào kỹ thuật làm sạch môi trường viễn thông
Các chuyên gia công nghệ cho rằng, dự thảo mới của Bộ Khoa học và Công nghệ là một bước đi tất yếu và vô cùng cần thiết để làm sạch môi trường viễn thông.
Việc quản lý sim bằng xác thực sinh trắc học chính là xây dựng một “hàng rào kỹ thuật” vững chắc để chặn đứng tình trạng cuộc gọi rác, cuộc gọi lừa đảo.
Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Công nghệ và Hợp tác Quốc tế (Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia) nhận định, trước đây việc quản lý thuê bao chủ yếu dựa trên giấy tờ tùy thân bản giấy hoặc ảnh chụp. Những dữ liệu này rất dễ bị làm giả hoặc bị lợi dụng để đăng ký hàng loạt Sim mà người dân không hề hay biết.
Khi áp dụng sinh trắc học, yếu tố “con người thật” được đưa vào quy trình. Một bức ảnh chụp CCCD có thể giả mạo, nhưng việc yêu cầu người dùng phải “quét” khuôn mặt thực tế và đối soát trực tiếp với kho dữ liệu quốc gia về dân cư là một thử thách gần như không thể vượt qua đối với các đối tượng làm sim rác thuê.
Chuyên gia cũng chỉ ra rằng, đa số các vụ lừa đảo tài chính hiện nay đều có dấu ấn của sim rác. Các đối tượng sử dụng sim không chính chủ để gọi điện lừa đảo, sau đó vứt bỏ sim để xóa dấu vết, khiến cơ quan chức năng gặp rất nhiều khó khăn trong việc truy vết.
Việc gắn chặt mỗi số điện thoại với một định danh sinh trắc học duy nhất sẽ khiến các đối tượng lừa đảo “chùn bước” vì danh tính của chúng sẽ bị lộ diện ngay lập tức nếu thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Ngoài ra, việc chuẩn hóa thông tin thuê bao bằng sinh trắc học còn mang lại nhiều lợi ích khác cho người dùng.
Trong tương lai, số điện thoại không chỉ là công cụ liên lạc mà còn là định danh số để thực hiện các giao dịch tài chính, hành chính công quan trọng. Khi thông tin đã được xác thực tuyệt đối, tính bảo mật của các giao dịch này sẽ được nâng cao.