Chiều 20/5, Sở Y tế TPHCM đã tiếp đoàn kiểm tra liên ngành của Bộ Y tế về tình hình thực hiện quyền trẻ em, phòng, chống bạo lực và xâm hại trẻ em. Cuộc làm việc diễn ra trong bối cảnh thời gian qua, trên địa bàn TPHCM và cả nước ghi nhận nhiều vụ việc bạo hành trẻ em gây phẫn nộ dư luận.
Đoàn kiểm tra liên ngành làm việc tại Sở Y tế TPHCM chiều 20/5 (Ảnh: Hoàng Lê).
Nhiều vụ bạo hành trẻ em diễn ra công khai, kéo dài
Báo cáo với đoàn công tác, ông Phạm Hoàng Anh, Phó trưởng Phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em và Bảo trợ xã hội (Sở Y tế TPHCM) cho biết, trước khi sáp nhập (1/7/2025), TPHCM ghi nhận 6 vụ bạo hành trẻ em, với 10 đối tượng tham gia và 6 nạn nhân.
Giai đoạn sau sắp xếp, sáp nhập, địa phương phát hiện tổng cộng 3 vụ việc trẻ em bị bạo hành, khiến 4 nạn nhân bị thương tích. Trong đó, có 2 vụ việc và 3 đối tượng bị xử lý hình sự.
Theo Sở Y tế TPHCM, thời gian gần đây tình trạng bạo hành trẻ em xảy ra với nhiều hình thức đa dạng, khó lường về phương thức, tính chất và mức độ nghiêm trọng, gây bất bình, phẫn nộ trong cộng đồng.
Nhiều vụ bạo hành trẻ em xảy ra công khai, kéo dài nhưng chưa được quan tâm, phát hiện kịp thời hoặc chưa được nhìn nhận đúng về nguy cơ bạo lực đối với trẻ em, để kịp thời báo cáo tới cơ quan chức năng xử lý theo quy định.
Đến khi phát hiện sự việc, hậu quả đã rất nghiêm trọng, như trường hợp bé trai bị bạo hành tại xã Hòa Hiệp và trường hợp trẻ 14 tuổi bị bạo hành tại phường Dĩ An gần đây.
Sở Y tế TPHCM nhận định, đặc thù của địa phương là sự gia tăng về số lượng người dân tạm cư ngày một cao, thường xuyên thay đổi chỗ ở… nên công tác truyền thông đến các đối tượng này còn hạn chế.
Ngoài ra, các hình thức tuyên truyền pháp luật còn chậm đổi mới, nội dung đôi lúc chưa thiết thực, kinh phí triển khai thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn… nên ít nhiều tác động đến tính bền vững trong hiệu quả công tác truyền thông bảo vệ, chăm sóc trẻ em.
Với vai trò là cơ quan quản lý, Sở Y tế đã có công văn đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu và các cơ sở trợ giúp xã hội tập trung chỉ đạo, triển khai thực hiện đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp về bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em.
Đại diện Sở Y tế TPHCM báo cáo về công tác phòng, chống bạo lực trẻ em thời gian qua (Ảnh: Hoàng Lê).
Thống kê về chính sách trợ giúp cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cho thấy, thời gian qua, TPHCM tiếp tục duy trì và mở rộng nhiều chính sách an sinh xã hội đặc thù, bảo đảm mọi trẻ em đều được tiếp cận các dịch vụ cơ bản về y tế, giáo dục và trợ giúp xã hội.
Cụ thể, khu vực TPHCM cũ đã thực hiện chi trả trợ cấp cho 25.896 đối tượng theo Nghị quyết số 35/2023/NQ-HĐND, với kinh phí thực hiện hơn 48,7 tỷ đồng/năm.
Con số tại khu vực tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ là hơn 30,5 tỷ đồng/năm (theo Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐND), và tại Bình Dương cũ là hơn 16,3 tỷ đồng/năm (theo Nghị quyết số 11/2021/NQ-HĐND).
Hiện nay, Sở Y tế TPHCM đang chủ trì tham mưu xây dựng Nghị quyết quy định chính sách trợ giúp xã hội nhằm bảo đảm tính đồng bộ sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời tiếp tục mở rộng diện bao phủ chính sách an sinh xã hội đối với trẻ em.
Kiến nghị hoàn thiện, kết nối hệ thống cơ sở dữ liệu trẻ em
TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM chia sẻ, sau khi tổ chức lại chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý của thành phố rộng hơn, dân cư biến động mạnh, trong khi nhiều vụ việc bạo lực trẻ em diễn ra âm thầm, kéo dài nhưng chưa được phát hiện sớm.
TPHCM hiện có hơn 570.000 trẻ tạm trú và gần 193.000 trẻ thực tế cư trú nhưng chưa đăng ký. Đây là nhóm trẻ dễ rơi vào khoảng trống an sinh, khó tiếp cận dịch vụ bảo vệ trẻ em.
Thực tiễn tổng đài hỗ trợ trẻ em cũng cho thấy, phần lớn các trường hợp tiếp nhận liên quan bạo hành, xâm hại, lang thang, bỏ rơi đều xuất phát từ cộng đồng dân cư cơ động và các khu nhà trọ lao động.
Các vụ việc tại xã Hòa Hiệp và phường Dĩ An gần đây đã chứng minh, khi cấp cơ sở kích hoạt nhanh cơ chế phối hợp giữa công an, y tế, công tác xã hội, trường học thì hiệu quả bảo vệ trẻ em rõ rệt hơn.
Trường hợp bé trai bị mẹ và “cha dượng” bạo hành tại TPHCM gần đây (Ảnh: BV).
Vì vậy, bài học cốt lõi là mỗi phường, xã, đặc khu cần có đầu mối quản lý ca chuyên trách, quy trình phản ứng nhanh và cơ chế phối hợp liên ngành thống nhất.
TS.BSCK2 Huỳnh Minh Chín nêu 3 kiến nghị, đề xuất với đoàn công tác. Thứ nhất, kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành mô hình chuẩn về tổ chức và vận hành công tác trẻ em tại cấp xã, phường, đặc khu sau sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp.
Thứ hai, kiến nghị Bộ Y tế phối hợp Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu trẻ em dùng chung, kết nối dữ liệu dân cư, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Đồng thời cho phép địa phương quản lý trẻ em theo nơi cư trú thực tế, để bảo đảm không bỏ sót nhóm trẻ em có nguy cơ cao.
Thứ ba, kiến nghị Bộ Y tế tăng cường cơ chế đầu tư nguồn lực và đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ làm công tác trẻ em cấp cơ sở; hỗ trợ kinh phí vận hành các mô hình “một cửa”, tổng đài hỗ trợ trẻ em và mạng lưới cộng tác viên bảo vệ trẻ em tại cộng đồng sau sáp nhập.