Khi nào chia sẻ tác phẩm báo chí sẽ bị xử phạt?
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Theo điểm d khoản 1 Điều 95, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có thể bị phạt từ 20-30 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Quy định có hiệu lực từ ngày 1/7.
Nhiều người băn khoăn liệu việc chia sẻ bài báo trên Facebook, Zalo hay các nền tảng mạng xã hội có bị xử phạt hay không?
Người dân chia sẻ bài báo trên mạng xã hội có bị xử phạt hay không đang là câu hỏi được quan tâm (Ảnh minh họa: Hồng Anh).
Trao đổi với phóng viên Dân trí, luật sư Trương Thanh Đức – Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam – cho rằng cần hiểu đúng bản chất của quy định để tránh những cách diễn giải gây hoang mang trong dư luận.
Theo ông Đức, mục tiêu của pháp luật không phải là ngăn cản người dân lan tỏa thông tin báo chí chính thống mà là bảo vệ quyền bản quyền của báo chí.
“Báo chí được tạo ra để phục vụ công chúng. Người dân chia sẻ những thông tin hữu ích, có giá trị cho cộng đồng thì không phải là đối tượng mà quy định hướng tới xử lý”, ông nói.
Theo luật sư Đức, điều cần phân biệt là hành vi chia sẻ thông tin với hành vi khai thác nội dung báo chí nhằm mục đích thương mại hoặc trục lợi.
Ông Đức cho rằng các fanpage, website hoặc tài khoản mạng xã hội sao chép bài viết, hình ảnh, video của cơ quan báo chí rồi đăng lại để thu hút lượt xem, bán quảng cáo hoặc kiếm doanh thu mới là những trường hợp cần xử lý nghiêm vì xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
“Cái bị cấm là hành vi lợi dụng sản phẩm báo chí để kiếm lợi từ công sức và chi phí của người khác. Không nên hiểu rằng người dân chỉ cần bấm nút chia sẻ một bài báo là có thể bị phạt”, ông nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng Nghị định 174 là công cụ nhằm xử lý hành vi đăng tải, khai thác trái phép tác phẩm báo chí trên môi trường mạng, chứ không phải cấm công chúng chia sẻ thông tin chính thống.
Theo ông Hà, hành vi có nguy cơ vi phạm thường là sao chép toàn bộ hoặc phần lớn nội dung bài báo, ảnh, video, đồ họa rồi đăng lại trên fanpage, website hoặc các nền tảng mạng xã hội mà không được phép.
Các hình thức “xào nấu” nội dung, đổi tiêu đề, cắt ghép bài viết, đọc lại nguyên văn bài báo để làm video hoặc sử dụng nội dung báo chí nhằm thu hút tương tác, quảng cáo, kiếm tiền cũng có thể bị xem xét xử lý.
Ngược lại, luật sư Hà cho rằng, việc chia sẻ đường link dẫn về bài báo gốc kèm nhận xét hoặc bình luận cá nhân về cơ bản không phải là hành vi sao chép tác phẩm.
“Chia sẻ link bài báo là dẫn người đọc đến nguồn chính thức. Điều này hoàn toàn khác với việc lấy nội dung báo chí để đăng lại trên nền tảng của mình”, luật sư Hoàng Hà phân tích.
Ông Hà cũng lưu ý rằng nhiều người đang hiểu chưa đúng về khái niệm “dẫn nguồn”. Việc ghi nguồn không đồng nghĩa với việc được phép đăng lại toàn bộ nội dung.
Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, việc trích dẫn tác phẩm chỉ được chấp nhận trong những giới hạn hợp lý, phục vụ mục đích bình luận, nghiên cứu hoặc minh họa, đồng thời không làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường của tác phẩm gốc.
“Nếu đăng lại toàn văn hoặc phần lớn nội dung bài báo thì việc ghi nguồn không đủ để hợp pháp hóa hành vi đó và vẫn có thể bị xử phạt”, ông Hà nói.
Bảo vệ bản quyền báo chí không mâu thuẫn với quyền tiếp cận thông tin
Đề cập tới ý kiến cho rằng việc tăng cường bảo vệ bản quyền báo chí có thể ảnh hưởng đến khả năng lan tỏa thông tin chính thống, luật sư Trương Thanh Đức cho rằng 2 mục tiêu này không hề mâu thuẫn.
Theo ông Đức, quyền sở hữu trí tuệ là một loại tài sản cần được bảo vệ để khuyến khích sáng tạo và đầu tư vào các sản phẩm nội dung chất lượng.
“Bảo vệ bản quyền không phải để hạn chế người dân tiếp cận thông tin mà để ngăn chặn hành vi chiếm dụng thành quả lao động trí tuệ của người khác”, ông Đức nói.
Luật sư Hoàng Hà nhận định tình trạng sao chép, hoặc sử dụng nội dung báo chí để tạo ra các sản phẩm phái sinh như đọc lại, tạo thành video, bài đăng… đã tồn tại nhiều năm và đang gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các cơ quan báo chí.
Các nhà báo tác nghiệp phục vụ nhu cầu thông tin của độc giả. Trong ảnh, nhà báo Hải Long (phải), báo Dân trí và nhà báo Hoàng Hà (trái), báo Vietnamnet tác nghiệp dịp 30/4/2025 tại TPHCM (Ảnh: Tiến Thành).
Theo ông Hà, việc các trang mạng xã hội, các cá nhân sử dụng lại nội dung báo chí để thu hút người xem không chỉ làm thất thoát nguồn thu mà còn tiềm ẩn nguy cơ bóp méo thông tin, tạo môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh với báo chí chính thống.
Vì vậy, Nghị định 174 được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường bảo vệ quyền tác giả trên môi trường số, đồng thời nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền trong xã hội.
Các luật sư đều khuyến nghị người dân nên chia sẻ bài báo thông qua đường link chính thức, hạn chế sao chép toàn văn hoặc đăng lại phần lớn nội dung khi chưa được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
Đây là cách vừa bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công chúng, vừa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của cơ quan báo chí và tác giả.