Một nghiên cứu mới cho thấy việc ăn khoảng 50 gram pho mát giàu chất béo mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ. Nhóm thực phẩm này bao gồm các loại pho mát có hàm lượng chất béo trên 20% như brie, gouda, cheddar, parmesan, gruyere và mozzarella.
Nghiên cứu được tiến hành trên quy mô lớn, theo dõi dài hạn 27.670 người trưởng thành tại Thụy Điển trong suốt 25 năm. Kết quả cho thấy có mối liên hệ giữa việc tiêu thụ pho mát giàu chất béo hằng ngày và nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn.
Các tác giả nhấn mạnh rằng đây là mối liên hệ có ý nghĩa thống kê, song cơ chế sinh học đứng sau hiện tượng này vẫn chưa được làm rõ. Do đó, cần thêm nhiều nghiên cứu để xác nhận và giải thích kết quả.
Giáo sư Emily Sonestedt, chuyên gia dịch tễ học dinh dưỡng tại Trường đại học Lund, Thụy Điển, cho biết trong nhiều thập kỷ qua, các khuyến nghị y tế thường ưu tiên chế độ ăn ít chất béo. Điều này đôi khi khiến pho mát bị xếp vào nhóm thực phẩm không lành mạnh cần hạn chế.
Theo bà Sonestedt, nghiên cứu mới cho thấy một số sản phẩm sữa giàu chất béo có thể giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Phát hiện này thách thức một số quan điểm lâu nay về vai trò của chất béo đối với sức khỏe não bộ.
Sa sút trí tuệ là thuật ngữ chung chỉ các bệnh làm suy giảm chức năng nhận thức, bao gồm bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ mạch máu và các dạng liên quan đến bệnh Parkinson. Trong đó, Alzheimer là dạng phổ biến nhất.
Ước tính vào năm 2021, thế giới có khoảng 57 triệu người mắc chứng sa sút trí tuệ và mỗi năm ghi nhận thêm khoảng 10 triệu ca mới. Phân tích về gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2019 dự báo đến năm 2050, con số này có thể tăng lên 153 triệu người.
Do hiện chưa có phương pháp điều trị hiệu quả, nhiều nhà khoa học đang tập trung vào các chiến lược phòng ngừa, trong đó chế độ ăn uống được xem là yếu tố then chốt. Một số chế độ ăn như MIND, biến thể của chế độ ăn Địa Trung Hải, từng được đánh giá là có lợi, song kết quả nghiên cứu vẫn chưa thống nhất.
Sản phẩm từ sữa là nhóm thực phẩm có mối liên hệ đặc biệt phức tạp với chứng sa sút trí tuệ. Các nghiên cứu trước đây tại Phần Lan, Anh và Nhật Bản đã đưa ra những kết quả khác nhau về vai trò của pho mát đối với nguy cơ mắc bệnh này.
Trong nghiên cứu mới do nhà dịch tễ học dinh dưỡng Yufeng Du tại Trường đại học Lund dẫn đầu, nhóm tác giả sử dụng dữ liệu từ “Đoàn hệ Chế độ ăn và Ung thư Malmö”. Đây là nghiên cứu quan sát dài hạn theo dõi chế độ ăn uống và sức khỏe của người dân Thụy Điển.
Trong số 27.670 người tham gia, có 3.208 trường hợp được chẩn đoán mắc chứng sa sút trí tuệ trong giai đoạn theo dõi 25 năm. Thông tin về chế độ ăn được thu thập thông qua nhật ký thực phẩm 7 ngày, bảng câu hỏi tần suất tiêu thụ và phỏng vấn chi tiết về thói quen ăn uống.
Kết quả cho thấy 10% số người ăn từ 50 gram pho mát giàu chất béo mỗi ngày mắc chứng sa sút trí tuệ, trong khi tỷ lệ này ở nhóm ăn dưới 15 gram mỗi ngày là 13%. Sau khi điều chỉnh theo tuổi, giới tính, trình độ học vấn và chế độ ăn tổng thể, nguy cơ mắc bệnh ở nhóm tiêu thụ nhiều pho mát giàu chất béo thấp hơn 13%.
Nhóm nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ tương tự đối với pho mát ít béo, sữa, hoặc các sản phẩm sữa lên men như sữa chua và kefir. Với bơ, kết quả không nhất quán, thậm chí cho thấy khả năng làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer ở một số nhóm tiêu thụ nhiều.
Tuy vậy, các chuyên gia độc lập cho rằng cần thận trọng khi diễn giải kết quả. Giáo sư Tara Spires-Jones, nhà khoa học thần kinh tại Viện Nghiên cứu Sa sút trí tuệ Vương quốc Anh, chỉ ra rằng dữ liệu về chế độ ăn chỉ được thu thập tại một thời điểm, cách thời điểm chẩn đoán bệnh tới 25 năm.
Theo bà, rất có thể thói quen ăn uống và lối sống của người tham gia đã thay đổi đáng kể trong khoảng thời gian dài này. Đây là một trong những hạn chế lớn của nghiên cứu.
Nhìn chung, dù kết quả nghiên cứu tại Thụy Điển mang lại tín hiệu tích cực về vai trò tiềm năng của pho mát giàu chất béo đối với sức khỏe não bộ, các nhà khoa học cho rằng vẫn cần thêm nhiều bằng chứng để đưa ra kết luận chắc chắn.