Thời tiết lạnh
Theo Healthline, nguyên nhân thường gặp nhất gây ra hiện tượng răng va vào nhau là do cơ thể cảm thấy bị lạnh.
Răng va vào nhau khi trời lạnh là dấu hiệu dễ nhận biết của phản xạ giữ nhiệt tự nhiên của cơ thể (Ảnh: Getty).
Cụ thể, cơ chế này liên quan đến phản xạ run rẩy (shivering), một quá trình sinh nhiệt mang tính tự động của cơ thể.
Khi nhiệt độ cơ thể lõi giảm xuống dưới ngưỡng bình thường, khoảng 36,5-37,5 độ C, hệ thần kinh trung ương sẽ kích hoạt phản xạ run rẩy nhằm tạo thêm nhiệt và duy trì cân bằng thân nhiệt.
Mức 37 độ C thường được xem là ổn định, song trên thực tế, nhiệt độ cơ thể bình thường có thể dao động trong một khoảng nhất định.
Khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống dưới mức bình thường của mỗi cá nhân, tình trạng này được gọi là hạ thân nhiệt.
Trong quá trình run rẩy, toàn bộ các nhóm cơ trên cơ thể sẽ co và giãn không tự chủ với tốc độ cao.
Những chuyển động cơ học nhanh này giúp tạo ra nhiệt, làm ấm mô và từ đó nâng nhiệt độ cơ thể quay trở lại mức gần bình thường.
Các cơ tham gia phản xạ này không chỉ ở tay, chân hay thân mình, mà còn bao gồm các cơ vùng mặt và hàm, đặc biệt là các cơ thuộc khớp thái dương – hàm.
Đây là nhóm cơ nối xương hàm với hộp sọ, cũng chính là vùng chịu ảnh hưởng trong các rối loạn khớp hàm, khi hàm có thể bị cứng.
Khi các cơ này co và giãn liên tục, hàm sẽ xuất hiện các cơn rung hoặc co giật nhẹ, khiến hai hàm răng trên và dưới liên tục va vào nhau, tạo ra hiện tượng răng lập cập.
Căng thẳng cảm xúc hoặc hoảng loạn
Trong các trường hợp không liên quan đến lạnh, các yếu tố tâm lý, đặc biệt là căng thẳng và rối loạn lo âu được xem là nguyên nhân đáng chú ý tiếp theo.
Nghiến răng là một biểu hiện thường gặp của căng thẳng, lo âu và hoảng loạn. Tình trạng nghiến răng này cũng có thể dẫn đến hiện tượng răng va vào nhau.
Một nghiên cứu năm 2010, trên 470 người cho thấy lo âu và trầm cảm có mối liên hệ chặt chẽ với nghiến răng. Điều này giải thích vì sao răng có thể lập cập khi một người đang căng thẳng hoặc lo lắng kéo dài.
Theo các nhà nghiên cứu, tình trạng răng lập cập liên quan đến nghiến răng do rối loạn lo âu hoặc hoảng sợ đang ngày càng trở nên phổ biến.
Cơ chế chính xác gây răng lập cập trong các trường hợp này vẫn chưa được xác định rõ, song có thể liên quan đến các cơn co thắt cơ và run cơ, vốn là triệu chứng đi kèm của các rối loạn lo âu và hoảng loạn.
Cai rượu hoặc ma túy
Run rẩy và răng lập cập là những triệu chứng thường gặp trong hội chứng cai rượu hoặc ma túy, còn được gọi là run do cai chất. Trong trường hợp này, hiện tượng run xảy ra do cơ thể đột ngột thiếu các chất mà trước đó đã phụ thuộc.
Việc rung lắc và răng lập cập khi cai rượu hoặc ma túy xảy ra vì não bộ đã quen với sự “bùng nổ” của các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine khi có chất kích thích. Khi ngừng sử dụng, não phải thích nghi với sự sụt giảm mạnh hoặc thiếu hụt các chất này.
Hệ quả là xuất hiện tình trạng rối loạn vận động, gây ra các cử động cơ không tự chủ, bao gồm co thắt cơ mặt và hàm, dẫn đến răng lập cập.
Ngoài ra, một số trường hợp răng lập cập cũng được ghi nhận khi giảm hoặc ngừng tiêu thụ caffeine, một chất hướng thần có ảnh hưởng đến việc sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh như adenosine và dopamine.
Nếu răng va vào nhau khi trời lạnh, đây thường không phải là vấn đề đáng lo, miễn là cơ thể được làm ấm kịp thời.
Tuy nhiên, khi răng lập cập xảy ra không rõ nguyên nhân, chúng ta nên tìm hiểu nguyên nhân nền hoặc điều chỉnh lối sống để giảm tần suất nghiến và va răng.