Nữ dân quân 42kg vác 2 hòm đạn nặng 98kg
Chiều 5/7, người thân, chính quyền, cùng đông đảo cựu chiến binh, người dân địa phương đã đến thắp hương, dự lễ truy điệu, tiễn đưa Trung tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển về nơi an nghỉ cuối cùng.
Trong căn nhà trên đường Nguyễn Mộng Tuân, phường Hạc Thành (Thanh Hóa), ông Hoàng Xuân Cành (SN 1946), cựu dân quân, nguyên Khu đội phó Khu đội dân quân tự vệ Tiểu khu Nam Ngạn, nhớ về người đồng đội năm xưa.
Ông Lê Đức Thái, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa và đoàn đại biểu thắp hương, viếng Anh hùng Ngô Thị Tuyển (Ảnh: Đỗ Đức).
Do tuổi cao, sức yếu và đau chân, ông không thể đến viếng nữ Anh hùng Ngô Thị Tuyển. Nhắc lại những năm tháng cùng chiến đấu giữa mưa bom bão đạn, ông không giấu được niềm tiếc thương.
“Khu đội dân quân Nam Ngạn mất đi một chiến sĩ, đất nước mất đi một Anh hùng. Là đồng đội, chúng tôi rất đau xót. Dẫu biết ai rồi cũng phải trải qua quy luật sinh tử, nhưng những ký ức về chị Tuyển vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi”, ông Cành chia sẻ.
Theo ông Cành, năm 1965, không quân Mỹ tập trung đánh phá khu vực Hàm Rồng – Nam Ngạn, “yết hầu” giao thông chiến lược nhằm cắt đứt tuyến chi viện từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Thời điểm đó, Khu đội dân quân tự vệ Tiểu khu Nam Ngạn gồm Trung đội dân quân nam, Trung đội dân quân nữ và Trung đội hậu cần với gần 100 thành viên. Người nhiều nhất mới 30, nhỏ nhất chỉ 17 tuổi. Tất cả đều được trang bị vũ khí, sẵn sàng chiến đấu mỗi khi máy bay địch xuất hiện.
Ông Hoàng Xuân Cành, cựu dân quân, nguyên Khu đội phó Khu đội dân quân tự vệ Tiểu khu Nam Ngạn (Ảnh: Thanh Tùng).
Trong số các nữ dân quân, cô gái Ngô Thị Tuyển lúc đó tròn 19 tuổi, có vóc dáng nhỏ bé nhưng nhanh nhẹn, hoạt bát.
Chị được giao nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự tại làng Nam Ngạn, làm công tác hậu cần, tiếp tế. “Mỗi khi máy bay địch xuất hiện, chị Tuyển lập tức hô hào người dân và trẻ nhỏ xuống hầm trú ẩn”, ông Cành kể.
Không chỉ nhanh nhẹn, Anh hùng Ngô Thị Tuyển ngày đó còn nổi tiếng khỏe hơn người, chịu thương chịu khó và luôn xung phong gánh lương thực, thực phẩm, đạn dược tiếp tế cho bộ đội chiến đấu.
Nhắc đến hình ảnh người đồng đội vác 2 hòm đạn ra bến sông tiếp tế cho bộ đội, ông Cành khẳng định đó là ký ức ông không bao giờ quên, là biểu tượng của ý chí quật cường, lòng yêu nước.
Ông kể đầu tháng 4/1965, không quân Mỹ liên tiếp mở các đợt oanh tạc dữ dội xuống khu vực Nam Ngạn – Hàm Rồng. Khu đội dân quân tự vệ của ông và Anh hùng Ngô Thị Tuyển luôn túc trực, sẵn sàng chiến đấu.
Anh hùng Ngô Thị Tuyển vác 2 hòm đạn nặng 98kg (Ảnh tư liệu: UBND phường Hàm Rồng).
Đến ngày 26/5/1965, tàu hải quân của ta cập bến sông Mã để nhận tiếp tế, tránh trú bị quân địch liên tục bắn phá. Tỉnh đội Thanh Hóa điều xe chở đạn ra bến sông chi viện. Khi đoàn xe vừa tới, bà Ngô Thị Tuyển cùng lực lượng dân quân lập tức vận chuyển đạn cho bộ đội.
“Lúc đó có 2 hòm đạn bị dính chặt vào nhau, không có dụng cụ để cạy tách. Chị Tuyển hô anh em đỡ 2 hòm đạn nặng 98kg lên vai rồi chạy vượt qua con đê, chuyển ra bến sông tiếp tế kịp thời cho bộ đội. Khi ấy, chị Tuyển chỉ nặng khoảng 42kg”, ông Cành nhớ lại.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, bà Ngô Thị Tuyển được tặng 2 Huân chương Chiến công hạng Ba, được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Huy hiệu của Người cùng nhiều bằng khen, giấy khen. Ngày 1/1/1967, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Biểu tượng khiến phóng viên nước ngoài kinh ngạc
Theo ông Cành, hình ảnh nữ dân quân chỉ nặng 42kg vác 2 hòm đạn nặng 98kg đã trở thành biểu tượng tinh thần quật cường, ý chí chiến đấu của quân, dân Thanh Hóa trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ.
Năm 1967, trong cuộc gặp giữa lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa, Tỉnh đội Thanh Hóa với các phóng viên nước ngoài tại Nhà giao tế thị xã Thanh Hóa (nay là khách sạn 25A), nhiều nhà báo phương Tây tỏ ra hoài nghi trước câu chuyện về sức mạnh phi thường của Anh hùng Ngô Thị Tuyển.
Cầu Hàm Rồng trong kháng chiến chống Mỹ (Ảnh tư liệu: Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch Thanh Hóa).
“Họ đề nghị chị Tuyển tái hiện việc vác 2 hòm đạn để kiểm chứng. Khi đó, lãnh đạo tỉnh cho chuẩn bị 90kg khoai lang tượng trưng cho 2 hòm đạn.
Chị Tuyển gánh số khoai ấy đi nhiều vòng quanh sân để các phóng viên ghi hình. Chứng kiến tận mắt, họ đều công nhận sức mạnh của chị Tuyển là có thật”, ông Cành kể.
Cùng nhắc về người đồng đội năm xưa, ông Lê Xuân Giang, cựu binh từng chiến đấu tại trận địa đồi C4 bảo vệ cầu Hàm Rồng cho biết Anh hùng Ngô Thị Tuyển là người bơi giỏi, có sức khỏe phi thường, luôn được đồng đội nể phục.
“Nhắc đến Hàm Rồng là nhắc đến hình ảnh nữ Anh hùng vác 2 hòm đạn. Sau này, chị Tuyển nhiều lần được Ban Tuyên truyền địa phương mời đến các làng ven sông kể chuyện, tuyên truyền về ý chí chiến đấu trong những năm bảo vệ cầu Hàm Rồng”, ông Giang nhớ lại.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển (Ảnh: Tống Giáp).
Theo ông Giang, hình ảnh Anh hùng Ngô Thị Tuyển đã khắc sâu trong tâm trí nhiều thế hệ người Việt Nam. Việc người phụ nữ chỉ nặng 42kg nhưng vác 2 hòm đạn có tổng trọng lượng gấp hơn 2 lần cơ thể không chỉ là một kỳ tích mà còn là biểu tượng của ý chí, nghị lực và lòng quả cảm trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Ông cũng chia sẻ dù lập nhiều chiến công hiển hách, cuộc đời riêng của nữ Anh hùng lại trải qua nhiều mất mát. Năm 1969, bà kết hôn với ông Thu, Tiểu đoàn trưởng một đơn vị pháo cao xạ 37mm. Hai năm sau ngày cưới, ông Thu lên đường chiến đấu tại Đường 9 – Nam Lào và hy sinh năm 1971.
Khoảng 10 năm sau, bà đi bước nữa với một cựu quân nhân quê Hưng Yên nhưng không có con. Sau này, bà tiếp tục công tác tại Tỉnh đội Thanh Hóa, mang quân hàm Trung tá trước khi nghỉ hưu.
Nhiều năm qua, bà sống trong căn nhà nhỏ trên đường Trường Thi, phường Hạc Thành. Chồng mất cách đây 2 năm, không có con, bà được người cháu ruột chăm sóc, phụng dưỡng cho đến cuối đời.
Ngày 4/7, nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển từ trần, hưởng thọ 81 tuổi.